Demans Nedir? Kişinin entelektüel ve sosyal yeteneklerin, günlük fonksiyonlarını etkileyecek şekilde ilerleyici bir kaybıdır. Hastalık doğası gereği ilerleyici özelliktedir. Demanslı bir kişide, hafıza, düşünme, mantık yürütme, yer ve zaman tayini, okuduğunu anlama, konuşma, günlük basit işleri yapma gibi işlevlerde bozukluklar görülür. Entelektüel fonksiyonlardaki bu aksaklıklar zamanla hastanın günlük yaşam aktivitelerini sürdürmesini olanaksız hale getirir. Bu durum, hastanın yıkanma, yemek yeme gibi günlük tüm ihtiyaçlarının bir başkası tarafından karşılanmasını zorunlu kılar.

Normal yaşlanma sürecinde beyin fonksiyonları bir miktar geriler ancak her yaşlıda demans belirtileri bulunmaz. Bunun en iyi ayırıcı kriteri kişinin kendi işlerini yardımsız olarak yapabilmesidir. Fiziksel hastalığı olmadığı halde günlük yaşam aktiviteleri (örneğin:yemek yeme, giyinme, temizlenme) için bile yardım gereken hastalarda demans düşünülmelidir.

Demans 65 yaşının üstünde olan insanların yaklaşık %15'inde görülür. Hastalığın görülme sıklığı yaşla doğru orantılı olarak artmaktadır. 80'li yaşlarda her iki yaşlıdan birinde bu hastalık görülmektedir. Özellikle yakın hafıza zayıflar ve yapılan sohbetler, çarşıdan alması gereken şeyler gibi günlük işleri unutmaya başlanır. Ancak her unutkanlık bir demans belirtisi değildir. Örneğin anneniz pişirdiği pastayı size ikram etmeyi unutursa bu unutkanlıktır. Fakat pastayı nasıl pişirdiğini unutursa ortada ciddi bir problem var demektir. Günlük hayatta olabilecek bu tarz bir-iki olay sizi endişelendirmemelidir ancak unutkanlık olaylarında artan bir eğilim varsa bir hekime başvurmak doğru olur.

Demanslı'lı bir hastada neler gözlenir ?

Hafif derecede;
* Unutkanlık (özellikle yakın döneme ait hafız problemleri)
* Konuşurken doğru kelimeleri bulamama,
* Okuduklarını anlamada zorlanma,
* Zaman kavramında bozukluk
* Mantık yürütme ve karar vermede zorluklar,
* İş ve sosyal aktivitelerde düzensizlik
* Hobi ve aktivitelere ilgi kaybı

Orta derecede;
* Unutkanlık daha belirgin hal alır
* Hasta işlerini yapabilir fakat bağımsız yaşaması kendisi için zararlı olabilir.
* Hijyenik bakımını sürdüremez, giyimi düzensizleşir.
* İşini ve aile sorumluluklarını ihmal etmeye başlar.
* Dışarıda kaybolabilir veya bulunduğu yeri karıştırabilir.
* Anormal davranışlar başlayabilir

Demans şiddetlendikçe;
* Yakınlarını dahi tanıyamaz hale gelir
* Ev içinde yolunu bulamaz
* Günlük basit işleri yapamaz.
* Konuşmaları anlaşılmaz olur
* Mesane ve barsak inkontinası başlar
* Devamlı bir bakıcıya ihtiyaç vardır.

Sonunda;
* Hastanın tüm vücut fonksiyonları etkilenir.
* Tümüyle yatağa bağımlı hale gelir
* Genellikle bir enfeksiyon ile hasta kaybedilir.

Demansın 10 Uyarıcı Belirtisi:
Mesleki yetenekleri ve aktif hayatı etkileyen bellek kaybı
Günlük olağan işleri yürütmede güçlük
Dil ve konuşma ile ilgili sorunlar
Zaman ve mekanla ilgili oryantasyon bozukluğu
Zayıf veya azalmış yargılama yeteneği
Soyut düşünme ile ilgili sorunlar
Nesneleri yanlış yere koyma
Duygu durum veya davranış değişiklikleri
Kişilik değişiklikleri
İnsiyatif kaybı

Demans hastalığı nasıl teşhis edilir ?
Demans hastalığının kesin teşhisi ancak otopsi yapılarak beyin dokusunun mikroskop altında incelenmesiyle konur. Bu, rutinde kullanılamayacak bir yöntemdir. Uzun yıllar devam eden araştırmalar sonucunda geliştirilen bir takım testler ve klinik muayene ile hastalığın tanısı konabilir. Demans araştırması sırasında hastanın tiroid fonksiyon testleri, sifiliz, B12 vitamin düzeyi vb. bazı değerleri araştırılmalı, gerekli hallerde beyin görüntüleme yöntemleri (manyetik rezonans-MR) de incelenmelidir. Bu testler, demans bulgularını taklit eden tedavi edilebilir hastalıkların dışlanması için gereklidir.

Kimler Demans İçin Risk Grubundadır?

" İleri yaş
Demans gençlerde nadir nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir. Demans genellikle yaşlılara ait bir hastalıktır.

" Kadın cinsiyeti
Kadınların ortalama yaşam süresi erkeklerden uzun olduğu için demans açısından risk grubundadırlar

" Eğitimsizlik
Yapılan araştırmalar aynı yaş grubunda eğitimsiz kişilerde eğitimlilere göre daha fazla demans görüldüğünü ortaya koymaktadır

" Orta yaşlarda vasküler risk faktörlerinin varlığı
Vasküler risk faktörleri deyince hipertansiyon ve diyabet akla gelmektedir. Orta yaşlarda hipertansiyon ve/veya diyabetin varlığı demans gelişme olasılığını artırmaktadır.

" Aile öyküsü
Pek çok olguda genlerin hastalık gelişimine yatkınlıkta önemli rol oynadığı bilinmektedir.

" Kafa travması
Bilinç kaybına neden olan kafa travması öyküsü olanlarda demans görülme sıklığı daha fazladır