|
KOLON KANSERİ
Kalın barsak kanseri
erken tanınabilir mi?
Polip nedir?
Peki tarama kimlere
yapılmalıdır?
Hangi tarama testleri
yapılabilir?
Kalın
barsak (kolon ) kanseri akciğer ve meme kanserinden
sonra dünyada 3. sırada yer almaktadır. Kanser genellikle
50 yaşını aşmış kadın ve erkeklerde eşit sıklıkta
görülmektedir. Ayrıca bazı kolon kanseri tipleri kalıtsal
olup 50 yaşından önce görülebilir. Kolon kanseri erken
tanı konulduğunda tedaviden en çok yararlanılan iç
organ kanseridir. Bu nedenle erken tanı konulması
önemlidir.
Kalın
barsak kanseri erken tanınabilir mi?
Evet
tarama testleri ile kanser oluşmadan, oluşmuşsa da
henüz belirti vermeden tanınabilir ve gerekli tedavi
ile şifa sağlanabilir. Çünkü kolon kanserinin yaklaşık
%95'i poliplerden oluşmaktadır.
Polip
nedir?
Bağırsağın
iç duvarına kalın veya ince sapla bağlı üzüm tanesi
gibi çıkıntılardır. Genellikle 50 yaşından sonra oluşurlar
ve büyüyerek kansere dönüşebilirler. Polipler kanser
değildir. Ancak yıllar içinde büyüyerek kanser
riski taşıyan büyüklüklere ulaşabilirler. Polipler
çıkarıldıklarında kanser riski de ortadan kalkmış
olur. Küçük polipler hiçbir belirti vermezler.
Büyüdüklerinde ise kanamaya neden olabilirler.
Peki
tarama kimlere yapılmalıdır?
Orta risk grubu
•
50 yaş ve üzerindeki erkek ve kadınlar
Yüksek risk grubu
•
Birinci dereceden akrabalarında ( anne, baba, çocuk,
kardeş ) kolon kanseri veya polip olanlar
Akrabaların kolon kanseri tanısı aldığı yaş önemlidir.
Çünkü riskli kişiye, akrabanın kolon kanseri olma
yaşından 10 yıl önce tarama testi yapılmalıdır.
• Kalın barsak ve polip öyküsü olanlar
• Ailesinde rahim, yumurtalık, meme gibi kanser
olanlar
• İnflamatuar barsak hastalığı olanlar (sol kolon
tutulumu olanlara 10 yılda bir, tüm kolon tutulumu
olanlara 7 yılda bir)
Hangi
tarama testleri yapılabilir?
Dışkıda gizli kan testi:
Kalın barsak kanseri ve polipler dışkı renginde değişiklik
yapmayacak küçük miktarda kanamaya neden olabilirler.
Bu nedenle yılda 1 kez haftada 3 kez yada 3 gün üst
üste özel bir diyetten sonra dışkıda kan aranır. Ancak
polip veya tümörden sürekli kanama olmadığından testin
duyarlılığı düşüktür. Bu nedenle her yıl tekrarlanan
dışkıda gizli kan testi ile birlikte 5 yılda bir yapılan
flexibl rektosigmoidoskopi tanı şansını artırır.
Flexibl
Rektosigmoidoskopi:
Kalın bağırsağın alt 1/4-1/3'lük kısmının ucunda kamera
bulunan, bükülebilir ince bir tüple incelenmesidir.
İşlemin süresi 5-10 dakika kadardır. Polip bulunursa
tüm kolon incelenmesi yapılmalıdır. Sigmoidoskopi
50 yaş ve üzerindeki orta risk grubu için önerilir
ve 5 yılda 1 kez yapılmalıdır.
Kolonoskopi:
Tüm bağırsağın sigmoidoskopide tanımlanan cihazla
incelenmesidir. Hastalar işlemden bir gün önce müshil
ile bağırsak temizliği yaparlar. Ayrıca işlem sırasında
sakinleştirici ilaç yapılır. Polip saptandığında işlem
sırasında çıkarılır ve patolojiye incelemeye gönderilir.
Akrabalarında kolon kanseri olanlara yapılması gerekmektedir.
Orta risk grubunda da önerilir. Normal kalın barsakta
kanser gelişmesine dek geçen sürenin ortalama 10 yıl
olduğu bilindiğinden işlem sırasında polip saptanmazsa
da 8-10 yılda bir işlem tekrarlanmalıdır. Ailesinde
kolon kanseri olanlarda 5 yılda bir işlem tekrarlanmalıdır.
Amerikan
Kanser Derneği, toplumda 50 yaş ve üzerinde bulunan
herkesin ve yaş sınırı olmaksızın yüksek risk grubunda
yer alanların kolon kanseri için tarama programına
alınmasını önermektedir. Amerika Birleşik Devletleri,
Avrupa ve Japonya'da bu program rutin olarak uygulanmakta
olup bu ülkelerde kolon kanserinden ölüm oranları
düşmektedir.
Özetle
· Dışkıda gizli kan :Yılda 1 kez
· Fleksibl rektosigmoidoskopi :5 yılda 1 kez
· Kolonoskopi :10 yılda 1 kez
İki
seçenekten biri önerilmektedir:
1- Dışkıda gizli kan testi ve flexibl rektosigmoidoskopinin
birlikte yapılması
2- Yalnızca kolonoskopi yapılması.
Dr.
Tülin Kendir
Gastroenreroloji Uzmanı
|
